De belangrijkste oorzaken van de oorlog aan het oostfront zijn complex en zijn geworteld in de ideologische conflicten tussen fascisme en communisme, territorialen ambities van het Derde Rijk, en de schending van het Molotov-Ribbentrop-pact dat aanvankelijk een niet-aanvalsverdrag tussen Duitsland en de Sovjetunie was. De inzet was niet alleen territoriaal, maar ook ideologisch, waarin beide landen streden voor een dominantie in Europa.
De oorlog had verwoestende gevolgen voor de civiele bevolking aan beide zijden. Miljoenen mensen werden gedwongen hun huizen te verlaten, en er was een enorme schaarste aan voedsel en basisbehoeften. Bombardementen, massamoorden en het ontstaan van vluchtelingengolven creëerden een klimaat van angst en er was wijdverspreide honger, vooral in gebieden die intensief door het leger werden bevochten.
De Sovjetunie paste verschillende strategieën toe, waaronder de beroemde tactiek van de 'verbrande aarde', waarbij ze alles wat van waarde was zouden vernietigen om te voorkomen dat het in handen van de vijand viel. Daarnaast waren grotere strategische tegenaanvallen, zoals de Slag om Stalingrad, cruciaal voor het keerpunt in de oorlog. Het mobiliseren van massale troepen en middelen was essentieel in de strijd tegen de Duitsers.
De oorlog aan het oostfront heeft de Europese geschiedenis ingrijpend beïnvloed. Het leidde niet alleen tot de ondergang van het Derde Rijk maar ook tot de overwinning van de Sovjetunie, die daarna een grote invloed uitoefende op de geopolitieke verhoudingen in Europa. De gevolgen waren voelbaar in de Koude Oorlog, de vorming van satellietstaten in Oost-Europa en de uiteindelijke val van het Communisme in de jaren '90.
De landbouw in de regio werd ernstig beïnvloed door de oorlog, waarbij veel boeren moesten vluchten en landbouwgrond verwoest werd door gevechten. Hierdoor was er vaak een tekort aan voedselproductie, wat leidde tot honger en economische problemen. In de nasleep van de oorlog was het herstel van de landbouw een grote uitdaging, en het vergt jaren om de schade te herstellen.